Print

ป่าเมืองน่าน...จะรักษาอย่างไร???

Blog webekm.com the ekm.

Download from BIGTheme.net free full premium templates

          ต้นน้ำสำคัญของเจ้าพระยามาจากแม่น้ำปิง วัง ยม น่าน วันนี้สถานการณ์ป่าต้นน้ำน่านกำลังเดินเข้าสู่ห้วงวิกฤติ จากตัวแปรจากจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น โลกทุนนิยมเดินทางขึ้นสู่ป่าเขาเมืองน่านเป็นหนึ่งในตัวกระตุ้นให้คนเข้ามารุกพื้นที่ป่าเพื่อได้ที่ดินไปปลูกพืชเศรษฐกิจ

          จังหวัดน่านมีพื้นที่ทั้งสิ้นประมาณ 7,601,900 ไร่ หรือ 12,163.04 ตร.กม. 87.2 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่เป็นภูเขา ขณะที่มีพื้นที่ราบเพียงร้อยละ 12.8 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัยเผยผลสำรวจว่าพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติของจังหวัดน่านมีทั้งหมด 6,435,792 ไร่ ปลูกพืชไร่ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ 1,543,519 ไร่ เหลือพื้นที่ป่าทั้งหมด 4,892,272.80 ไร่


          ความพยายามของทุกภาคส่วน ในการที่จะหยุดยั้งการทำลายป่าในเมืองน่านดำเนินการมาเนิ่นนาน แต่ปีแล้วปีเล่าตัวเลขการบุกรุกเพิ่มอย่างไม่หยุดหย่อน งานใหญ่เพื่อป่าเมืองน่านเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ในงานสัมมนาเรื่อง "รักษ์ป่าเมืองน่าน" ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงบรรยายเรื่อง การสร้างสำนึกให้เด็กและเยาวชนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งจัดโดยธนาคารกสิกรไทยร่วมด้วยกองทัพบก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ส่วนราชการจังหวัดน่าน เครือข่ายท้องถิ่น เพื่อร่วมหารือแสวงหาทางออกร่วมกันในการรักษาผืนป่าเมืองน่านที่โดนทำลายอย่างหนักตั้งแต่ปี 2551 จนถึงปัจจุบันลง 20 เปอร์เซ็นต์จากพื้นที่ป่าทั้งหมด 85 เปอร์เซ็นต์ของ จ.น่าน ซึ่งมีผู้ร่วมงานในครั้งนี้ประมาณ 1,400 คน นับเป็นครั้งแรกที่มีการระดมหน่วยงาน เกือบทุกภาคส่วนมาแก้ปัญหาป่าเมืองน่านสมเด็จ พระเทพฯ ทรงบรรยายว่า จังหวัดน่านเป็นจังหวัดหนึ่งที่ป่าไม้สวยงามลดลง ข้าราชการคิดถึงประเด็นนี้มา 20 ปี แต่ก่อนนี้มีโครงการน่านเขียวขจีแต่ตอนนี้ไม่มีใครพูดถึงเรื่องนี้แล้ว สมัยก่อนนั้นเขียวขจีจริง ๆ เคย มาจังหวัดน่านเมื่อปี 2510 ตอนนั้นเขียวขจีต่อมาเขียวขจีน้อยลงทุกที เดือน พ.ย. 2538 ได้พานร.นายร้อยมาทัศนศึกษา จ.น่าน ได้ทำคู่มือทัศนศึกษา บัณฑูร ล่ำซำมีส่วนหนึ่งเรื่องป่าไม้ได้เขียนไว้ว่าป่าไม้พื้นที่ป่าไม้ลดลง เรื่อย ๆ โดยเฉพาะพื้นที่สูง ประชากรทำการเกษตรมีที่ราบน้อยทำให้มีการบุกรุกพื้นที่ป่าเพื่อทำไร่เลื่อนลอย ปี 2507 จ.น่าน มีพื้นที่ป่า 6.4 ล้านไร่ แต่จากข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมปี 2538 ปรากฏว่ามีพื้นที่ป่า 3.7 ล้านไร่คือเท่ากับ 45.66 ของพื้นที่จังหวัด เท่ากับถูกบุกรุกเฉลี่ย 1.4 แสนไร่
          สมัยก่อนชาวบ้านใช้วิธีถางป่าทำไร่เลื่อนลอยแต่ที่เรียนมา ที่ชาวบ้านย้ายอพยพไปเรื่อย ๆ จะมีวงจรเมื่อถึงเวลา 20 ปีชาวบ้านจะกลับมาที่เดิม เหมือนที่พระเจ้าอยู่หัวมีรับสั่งว่าการรักษาป่าไม้ไม่ใช่ไปรังแกป่า แล้วป่าจะกลับคืนมาเอง ที่จริงแล้วถ้ามีจำนวนคนเท่าสมัยก่อนและวิธีที่เขาย้ายไปเรื่อย ๆ ผู้คนในเมืองไม่บุกเข้าไปก็ไม่ค่อยเสียหายมากนักแต่การลักลอบตัดไม้ และมีเลื่อยไฟฟ้า แต่ตอนหลังใช้วิธีเผาป่าทั้งภูเขา อย่างใน จ.น่าน เผาป่า เมื่อล่าสัตว์ไม่พูดถึงแล้วแต่เผาป่าเพื่อเอาพื้นที่เพาะปลูกพืชไร่อย่างเดียวเท่ากับเผาซูเปอร์มาร์เกตไปด้วย
          สำหรับหลักการดำเนินงานจะเน้นให้ผู้ปกครองและเด็กเป็นศูนย์กลางลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง การทำเกษตรกับการอนุรักษ์ธรรมชาติต้องเป็นของคู่กัน ป่าที่มีอยู่สามารถสื่อการสอนได้หลายเรื่องเรียกว่าป่าชุมชนที่ทำกันมาตั้งแต่ปี 2530 อย่างจริงจัง ป่าชุมชนที่มีอยู่ พื้นที่ไหนไม่มีก็ประสานให้ชุมชนกันพื้นที่ไว้แล้วให้ครูพา นร. ไปศึกษาด้านความสัมพันธ์ทางนิเวศวิทยาสำคัญเพราะทุกสิ่งอาศัยพึ่งพากัน โครงการที่ทำมานานคือสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน เป็นงานหนึ่งการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช โดยประยุกต์เข้าไปในกลุ่มสาระวิชาต่าง ๆ เช่น ศิลปะ เคมี วิทยาศาสตร์ ทำให้เห็นคุณค่าของพันธุ์ไม้ เช่น จังหวัดน่านมีการค้นหาพันธุกรรมต้นชมพูภูคาซึ่งเป็นพืชที่กำลัง สูญพันธุ์
          ด้าน นายบัณฑูร ล่ำซำ ประธานกรรมการ ธนาคารกสิกรไทย เสนอแนวคิดว่าการรักษาผืนป่าเมืองน่านคือการใช้ยุทธศาสตร์ให้ครอบคลุมทุกมิติของปัญหาและให้ผู้ปฏิบัติทุกฝ่ายมาร่วมมือกัน จ.น่าน นั้นมี 15 อำเภอ 99 หมู่บ้านมีพื้นที่ทั้งหมด 7.2 ล้านไร่ ชาวน่านมีวิถีอิงชีวิตอยู่กับลำน้ำส่วนใหญ่ ตาม พ.ร.บ.ป่าสงวนแห่งชาติปี 2507 ระบุไว้ 6.4 ล้านไร่ ของพื้นที่จังหวัด อย่างไรก็ตามการเก็บสถิติเป็นเรื่องสำคัญโดยใช้ภาพถ่ายทางดาวเทียมเก็บสภาพพื้นที่ป่าซึ่งใช้ข้อมูลจาก
          ดาวเทียมไทยโชติมาเริ่มต้นทำงานอนุรักษ์ป่าได้ ข้อมูลจากดาวเทียมระบุว่าตั้งแต่ 2507 ช่วงแรกป่าหายไป 1.7 หมื่นไร่ ช่วงที่ 2 ตั้งแต่ 2547 หายไป 5 หมื่นไร่ จนถึง 2552 ช่วงหลังจนถึงปัจจุบันโดยเฉลี่ยป่าหายไป 1.2 แสนไร่ แม้ที่ผ่านมามีโครงการอนุรักษ์มากมายทั้งบวชป่า ปลูกป่า แต่ถ้าเราประเมินเช่นนี้ต่อไปสมุดพกจากฟ้า บอกว่า ประเทศไทยสอบตก ที่น่ากลัวคะแนนตกเร็ว มากขึ้น
          ประธานกรรมการ ธนาคารกสิกรไทย กล่าวว่า มีแนวโน้มที่น่าสนใจว่าราคาของพืชไร่ ทั้งข้าวโพด ยางพารา และมูลค่าของการใช้ยากำจัดศัตรูพืชเมื่อดูแล้วมีความโยงใยกันชัดเจน เมื่อราคา
          พืชไร่สูงขึ้นการใช้สารเคมีก็สูงขึ้น ด้วยเทคโนโลยีเราสามารถเห็นว่าแต่ละอำเภอมีพื้นที่ ป่าสงวนเท่าไร สามารถวิเคราะห์เป็นรายตำบล เช่นพื้นที่ป่าไม้ อ.สันติสุข พื้นที่ป่าหายไป 37 เปอร์เซ็นต์ อย่างน้อยเป็นจุดเริ่มต้นของการแก้ปัญหา หลังจากนั้นมาใน 1 ปีมารายงานว่าผืนป่าเพิ่มขึ้นหรือลดลงหาหน่วยงานที่เป็นเจ้าภาพขึ้นเวทีตอบว่าป่าลดเพิ่มอย่างไร โดยให้กำหนดหน่วยงานรับผิดชอบเป็นตำบลโดยใช้อำนาจของชุมชนในการแก้ปัญหา และองค์กรมูลนิธิที่ทำเรื่องป่าเรื่องพืชมาให้ความรู้ เช่น ความรู้เรื่องพืชเกษตรปลูกได้ผลผลิตสูง รวมทั้งให้มีตลาดรองรับผลผลิตได้ในระดับสากลด้วย เพื่อให้ชาวบ้านมีอาชีพไม่ต้องรุกพื้นที่ป่าทำเกษตรเพิ่ม
          ด้าน อุกริช พึ่งปรีชา ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน บอกว่า สำหรับแนวทางการจัดการนั้น อันดับแรกเป็นการจัดที่ดินทำกิน โดยมีการจัดสรรพื้นที่ทำกินกับพื้นที่ป่าสงวนโดยใช้แผนที่ 1 : 4,000 ของกรมป่าไม้เพื่อให้เห็นภาพอย่างชัดเจน เรื่องต่อมาก็คือ เรื่องของคน ตรงส่วนนี้นั้น โรงเรียนพระปริยัติธรรมจะมีส่วนช่วยในการปลูกป่าในใจคน ปลูกฝังให้เยาวชนรุ่นใหม่ ๆ เห็นคุณค่า และความสำคัญของการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ
          ทั้งนี้งานสัมมนาใหญ่ครั้งนี้มีธนาคารกสิกรไทยเป็นแกนหลักภายใต้กิจกรรมทำเพื่อสังคมของธนาคาร คุณบัณฑูร บอกว่าสิ่งที่หวังจากการจัดงานครั้งนี้มุ่งให้เกิดคำถามในวงกว้างเกี่ยวกับป่าเมืองน่านและเกิดยุทธศาสตร์การอนุรักษ์ป่าอย่างจริงจังโดยมีเจ้าภาพ และวัดผลสำเร็จกันที่ป่าเมืองน่านนั้น ไม่ถูกทำลาย

 

 

---

ที่มา : เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2557

  • newsletter
  • book
    • การเสวนา “ขับเคลื่อนประเทศไทยด้วยพลังจากพื้นที่ : ทิศทางในอนาคต”
    • การพัฒนาพื้นที่และการสร้างความสามารถในการจัดการตนเองของชุมชนและท้องถิ่นกับอนาคตของประเทศ โดย นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี
    • ยุทธศาสตร์การลดความเหลื่อมล้ำกับการพัฒนาเชิงพื้นที่ : โดย นายโฆสิต ปั้นเปี่ยมรัษฎ์
  • tools